مجلس روز یکشنبه بررسی کلیات لایجه بودجه سال ۹۴ را را آغاز کرد ، بودجه برنامه مالی دولت است که برای یک سال درآمدها و هزینه ها را برای انجام عملیاتی که منجر به تحقق اهداف اقتصادی آن سال می شود پیش بینی می کند .

بودجه بطور مستقیم و غیر مستقیم بر سرنوشت همه دستگاه های فعال در جامعه و نهایتا زندگی روزمره مردم تاثیر دارد به همین جهت در هفته های آینده همه نگاه ها به بحث های مجلس شورای اسلامی است تا ببینند ، نمایندگان ملت با بودجه سال ۹۴ چگونه برخورد خواهد کرد .

هر چه بودجه مبتنی بر واقعیات و پیش بینی تحولات و رویدادهای مستقیم و غیر مستقیم  تاثیر گذار داخلی و خارجی بر اقتصاد کشور تعیین شود قطعا در تحقق اهداف پیش بینی شده موثر خواهد بود. لذا قانونگذاران محترم که این مهم را بر عهده دارند باید بودجه را به دور از حب و بغض های گروهی و سیاسی و رویکردهای جانبدارانه مبتنی بر واقعیات کشور و تحولات بین المللی متاثر بر اقتصاد ایران تصویب کنند .

یکی از موضوعاتی که می تواند بودجه را واقعی کند تا در سایه آن بتوان به رشد اقتصادی مطلوب دست یافت توجه به اقتصاد رفتاری جامعه است .

اقتصاد رفتاری (Behavioral economics) رشته ای است که با روش علمی فاکتورهای مربوط به احساسات و اجتماع را در تحلیل و فهم بازار و عوامل اقتصادی به کار می گیرد.

بعنوان مثال هر هفته شاهد هستیم که جراید و تحلیگران علت اصلی حبابی شدن بخش مسکن ، ارز ، خودرو و یا …. را تصمیم گیری غیرعقلایی عنوان می کنند . این تحلیل ها وامدار اقتصاد رفتاری هستند.

اقتصاد رفتاری علمی است که سعی می کند با بهره گیری از عناصر روان شناسی رفتارهای به ظاهر غیرعقلایی جامعه را بررسی و آن را کمی و قابل ارزیابی کند که امکان تحلیل و پیش بینی رفتار های آینده و مدل سازی آن ها بوجود آید .

لذا توجه داشته باشیم که اقتصاد و مسایل مبتلا به آن نظیر بودجه همیشه و در همه مقاطع خیلی عقلایی نیست و فاکتور های دیگری نیز هستند که بر اقتصاد کشور تاثیر می گذارند لذا باید به هنگام بستن بودجه باید به این فاکتور ها نیز توجه شود.

هدف اقتصاد رفتاری بکارگیری پیش فرض های واقع بینانه در مسایل اقتصادی است.

از جمله این پیش فرض ها می توان گفت که ”انسان‌ها با مبانی معرفتی که اغلب نسبت به آن ناآگاهند، تصمیم‌گیری می‌کنند.“

اقتصاد رفتاری آن‌چنان که بزرگان این شاخه از علم اقتصاد معتقدند قدرت تشریح اقتصاد را به واسطه اصول روانشناسانه، که به‌ زعم آنان واقعی‌تر است، بالا می‌برد.

هسته اصلی اقتصاد رفتاری مبتنی بر این رویکرد است که با داشتن دیدی روانشناسانه به انسان می‌توان تقریباً هر رفتار اقتصادی را تحلیل کرد و در عین حال به پیش‌بینی‌های قابل رد که علمی‌ترین نوع پیش‌بینی است، دست زد.

 همانطوری که اقتصاد رفتاری نگاهی نو به اقتصاد دارد برای عبور از اقتصاد سنتی  (مثل فیزیک نیوتنی و فیزیک کوانتومی) در مسایل بودجه ریزی نیز با توجه به ریسک هایی که در مقابل کشور ما وجود دارد باید با نگاهی جدید مبتنی بر واقع بینی با تحولات سال آینده برخورد کنیم . (مثلا اگر اقتصاد سنتی می گوید که بین نوشیدنی های حاوی شکر و نوشیدنی های غیرشکری باید تفاوت قیمتی بیشتری وجود داشته باشد، اقتصاد رفتاری می تواند به آن کمک کند و بگوید که دادن سوبسید به دومی بهتر است یا وضع مالیات بر اولی و یا اینکه اگر تئوریهای منابع انسانی می گوید که برای انگیزش کارکنان باید جبران خدمات آنها انجام شود باید با استفاده از مدلهای اقتصاد رفتاری دریافت که چگونه باید این جبران خدمت انجام شود که انگیزه کارکنان را افزایش دهد.) لذا بودجه ۹۴ را بگونه ای نبندیم که نهاد ها امکان تحرک و فعالیت لازم را نداشته باشند و اقتصاد کشور در رکود کامل به سر برد .